جدول سبکهای معماری جهان- جزوات کارشناسی ارشد

جدول سبکهای معماری جهان- جزوات کارشناسی ارشد

جدول سبکهای معماری جهان- کتاب از رمانتیک تا کیهانی

سبک معماری: رمانتیک

منبع الهام لغات کلیدی ایده بیان کننده ایده معمار معروف ساختمان شاخص معمار ساختمان سال ساخت ساختمان
– گرایش به مسائل رومانتیک

– مقید بودن به احساس و عاطفه

 

 

 

 

 

 

 

 

– هیجان و عاطفه

– شعر

– خیال

– آزادی تخیل

– قالب شکنی

– شور و هیجان رویا

– شهر گریزی و روستا ‌پرستی

– چیرگی احساس بر عقل

– چارلز بری – چارلز بری

– پیوجبین

– ساختمان پارلمانت انگلیس

 

 

– چارلز بری و پیوجبین ۱۸۶۸

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سبک معماری: رئالیسم (مکتب شیکاگو)

منبع الهام لغات کلیدی ایده بیان کننده ایده معمار معروف ساختمان شاخص معمار ساختمان سال ساخت ساختمان
– بیان صادقانه هدف ساختمان

– کاربرد و واقعیت

 

 

 

 

 

 

 

– انقلاب صنعتی

– سرعت و صرفه‌جویی بیشتر در ساختمان‌سازی و به حداقل رساندن احتمال وقوع آتش‌سوزی

– چدن، آهن، شمش

– منشور اولیه معماری مدرن

– تکنولوژی مصالح جدید

– شکل‌ از کارکرد تبعیت می‌کند

(فرم تابع عملکرد)

– استفاده اندک از تزئینات

– لویی سالیوان لویی سالیوان معروفترین معمار این سبک – برج ایفل

Auditorium

Buibling

– گوستاو ایفل

– سالیوان

– ۱۸۸۶

سبک معماری: هنرنو(آرت نوو)

منبع الهام لغات کلیدی ایده بیان کننده ایده معمار معروف ساختمان شاخص معمار ساختمان سال ساخت ساختمان
– طبیعت و رومانتیک

– نمادگرایی و سمبولیسم

– معماران فردگرایی

– فرم‌های نباتی خطوط منحنی و حسی از حرکت

– تصاویر انتزاعی

– رنگ‌آمیزی افراطی

– تازگی

– آزادی بی‌بند و بار

 

 

 

– زیباگرایی

– رهایی از فشارهای تکنولوژی یک محیط

– جدایی از گذشته و ابداع فرم‌های جدید

– آنتونی گائودی – آنتونی گائودی

– هگتورگیومارد

– اولبریچ

– سردر ورودی ایستگاه مترو پلیس – هگتور

گیومار

۱۹۰۰

 

سبک معماری: ارگانیک

منبع الهام لغات کلیدی ایده بیان کننده ایده معمار معروف ساختمان شاخص معمار ساختمان سال ساخت ساختمان
– طبیعت به عنوان الگو

– فردگرایی

– ملی گرایی

– وابستگی جزء به کل

– دنیای غیرعقلانی

– حس‌های شهودی

– فرم‌های گوناگون

– معماری بومی

– گسترش از درون به برون

– نمایش ماهیت

مصالح

– فرم و عملکرد شامل یک اندامواره و باهم برابرند

– سازمان‌دهی هماهنگی بین اجزاء در درون کل بر طبق کل بر طبق ساختار ماده و کاربرد آن

– ساختمان به مثابه یک عنصر طبیعی

– ساختمان به مثابه یک عنصر متشخص

– ساختمان به عنوان یه عنصر سنتی

– فرانک لوئیدرایت – فرانک لوئید رایت – خانه آبشار – رایت ۱۹۳۴

 

سبک معماری: اکسپرسیونیسم

منبع الهام لغات کلیدی ایده بیان کننده ایده معمار معروف ساختمان شاخص معمار ساختمان سال ساخت ساختمان
– معماری‌های بیگانه (معماری مصر، آسیا)

– هنر نویا آرنوو

– رنگ‌های خالص

– خطوط پررنگ و قوی

– سرزندگی گویا

– آزدی جنبه‌های تخیلی زنده فرمرها

– بلور

– اغراق در بیان کردن حالات درونی وان گوگ – لوکوبوزیه

– گائودی

– کلیسای رونشان – لوکوربوزیه ۱۹۵۵

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سبک معماری: راسیونالیسم

منبع الهام لغات کلیدی ایده بیان کننده ایده معمار معروف ساختمان شاخص معمار ساختمان سال ساخت ساختمان
– عقل و منطق – حداکثر صرفه‌جویی

– تقدم شهرسازی بر معماری

– تقدم کار گروهی بر کار انفرادای

– پیشرفت اجتماعی

– نفی مفهوم سبک

– کمتر بیشترین است – میس‌ون دروهه – لوکوربزیه

– والتر گروپیوس

– میس ون دروهه

– خانه شیشه‌ای – فیلیپ جاستون – ۱۹۴۹

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سبک معماری: مدرنیسم

منبع الهام لغات کلیدی ایده بیان کننده ایده معمار معروف ساختمان شاخص معمار ساختمان سال ساخت ساختمان
– صنعت و تکنولوژی – پیش ساختگی

– ماهیت مصالح ساختمانی

– کاربرد

– استاندارد

– عقل و منطق

– صداقت اخلاق در معماری

– خانه ماشینی است برای زندگی – لوکور بوزیه – لوکوربوزیه

– جوزف پاکستن

– رایت

– ویلای ساوا – لوکوربوزیه – ۱۹۸۲

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سبک معماری: نئوکلاسیک

منبع الهام لغات کلیدی ایده بیان کننده ایده معمار معروف ساختمان شاخص معمار ساختمان سال ساخت ساختمان
– عصر کلاسیک (معبد یونانی، قصر رنسانس، کاخ باروک) – مصالح گران‌قیمت

– تقارن، تناسب

– کمال و هنر متعالی

– عقل و منطق

– جاودانگی و هنر لایزال

– روح تمام زمان‌ها – راب‌کریر – لئون کریر

– راب کریر

– آلدوروسی

– رابرت استرن

– مدرسه معماری هوستون – فیلیپ جانسون – ۱۹۷۳

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سبک معماری: های تک

منبع الهام لغات کلیدی ایده بیان کننده ایده معمار معروف ساختمان شاخص معمار ساختمان سال ساخت ساختمان
– تکنولوژی بسیار پیشرفته و دستاوردهای عصر جدید – انتقال اجزاء به نما

– تزیین بام ساختمان

– تکنولوژی در کنار طبیعت

 

 

– هر نسلی در هر عنصری باید ساختمان‌هایی که مشخصه آن عصر است بسازد

 

 

 

 

– ریچارد راجرز – نورمن فلستر – مرکزپمپیرو – پیانو راجرز – ۷۷-۱۹۷۱

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سبک معماری:پست مدرن

منبع الهام لغات کلیدی ایده بیان کننده ایده معمار معروف ساختمان شاخص معمار ساختمان سال ساخت ساختمان
– ذات انسان – سنت‌گرایی و تاریخ‌گرایی

– سبک بومی و مردمی

– کثرت‌گرایی

– شکل‌ مبهم و نامعلوم فضایی

– انتقادگرایی

– متن‌گرایی

– خودآگاهی

– فردگرایی

– کمتر کسل کننده است

– بیشتر بیشتر است

– رابرت وتچوری

– چارلزمور

– رابرت ونچوری

– چارلز جنکز

– برنتبرولین

– فرانک گهری

– فیلیپ جانسون

– خانۀ مادر ونچوری

– میدان ایتالیا

رابرت ونچوری

– چارلزمور

– ۱۹۶۲

– ۷۹-۱۹۷۸

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سبک معماری: دیکاتستراکشن

منبع الهام لغات کلیدی ایده بیان کننده ایده معمار معروف ساختمان شاخص معمار ساختمان سال ساخت ساختمان
– عصیان در برابر باورهای قراردادی و معمول

– تردید در خرد و دانایی

– ابهامات و ایهامات

– تزلزل و تناقض

– کثرت‌گرایی

– ساختار شکنی و شکسن مرزها و محدودیت‌ها

– اکنونیت – پیترآیزمن – ژاک دریدا

– پیتر آیزمن

– زاهاهدید

– مرکز هندی و بصری کسنز پیتر آیزمن ۷- ۱۹۸۲

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سبک معماری: فولدینگ

منبع الهام لغات کلیدی ایده بیان کننده ایده معمار معروف ساختمان شاخص معمار ساختمان سال ساخت ساختمان
– افکار فلسفی مدرن – و بی‌تفاوتی به کلاسیک – انعطاف‌پذیری و حرکات نرم

– تنظیم فضاها به صورت لایه‌بندی‌های هم ارزش

– افقی‌گرایی

– جهان‌بینی چند بعدی، پیچیده و متغیر

– فرم ضعیف

– کثرت‌گرایی

– ریزوم

– ضدمرکز گرایی و ضد دو گانگی

– ضد خردگرایی

– اشیاء در بعد زمان در حال تحول‌اند – لایبنتیس – ژیل دلوز

– فیلیکس گاتاری

– چارلز جنکز

– گرگ‌لین

– مرکز گرهمایی کلمبوس – پیتر آیزمن – ۱۹۹۶

سبک معماری: جهش کیهانی

منبع الهام لغات کلیدی ایده بیان کننده ایده معمار معروف ساختمان شاخص معمار ساختمان سال ساخت ساختمان
علم و فلسفه جدید – پیچیدگی و در عین حال مشابهت به خود

– خودسازماندهی

– فراکتال

– منطق مخدوش

– گسترش غیرخطی

– پرواز پروانه

– پرش

– آشفتگی و بی‌نظمی

– توجه به نشانه‌های کیهانی

– بیشتر متفاوت است

– فرم تابع دیدگاه جهانی است و معماری باید تابع دیدگاه انسانی

– فیلیپ اندرسون

– چارلز جنکز

– می‌ون هو

– ادوارد لارترز

– بنووامندل بروت

– چارلز جنکز

– پیتر آیزمن

– فرانک گهری

– موزه گوگنهایم در بیلبائو – فرنک گهری – ۱۹۹۶

 

منبع:

کتاب از رومانتیک تا کیهانی

مؤلف: میثم آهنگر

تهران – انتشارات فن‌آوران ۱۳۸۴

باغ ارم-بررسی موردی باغ های ایرانی-جزوه ارشد منظر

باغ ارم-بررسی موردی باغ های ایرانی-جزوه ارشد منظر
  • باغ ارم
  • یک باغ ایرانی تاریخی در شهر شیراز است و شامل چند بنای تاریخی و باغ گیاه‌شناسی می‌شود.
  • تاریخ ساخت و بنیان‌گذار اولیه باغ ارم شیراز، به‌درستی مشخص نیست؛ ولی توصیف‌هایی از آن در سفرنامه‌های متعلق به قرن دهم و یازدهم هجری آمده‌است. این باغ تنوع گیاهی بسیار بالایی دارد و گیاهان بسیاری از اقصا نقاط جهان در این باغ کاشته شده است؛ به شکلی که باغ در قالب یک نمایشگاه از انواع گل‌ها و گیاهان درآمده‌است. در حال حاضر این باغ در اختیار دانشگاه شیراز است؛ باغ گیاه‌شناسی آن در اختیار دانشکده کشاورزی و ساختمان باغ در اختیار دانشکده حقوق قرار دارد.
  • ویژگی بناها
  • عمارت وسط، هسته مرکزی این باغ محسوب می‌شود و جالب توجه‌ترین جنبه باغ است. این عمارت، از سه طبقه، با تزئینات فراوان تشکیل شده‌است.
  • اتاق‌های طبقه زیرین که تقریباً زیرزمین هستند، محلی است برای استراحت در روزهای گرم تابستان. تزئینات این اتاق‌ها، کاشی‌کاری‌های رنگین است. دو طبقه بالایی دارای ستون‌هایی است که از تخت جمشید الهام گرفته شده‌اند.
  • در پیشانی بنا، دو نیم‌دایره در دو طرف، و یک تابلو بزرگ در وسط قرار گرفته که از ۳ هلال روی هم تشکیل شده‌است. این تابلو، تصاویری از شاهنامهٔ فردوسی و نبرد شاهان قاجار را نشان می‌دهد.
  • باغ ارم شیراز بطور مسلم از دوره سلجوقیان و در تمام دوره آل اینجو و آل مظفر و گورکانیان وجود داشته و با توجه به اینکه سیستم فئودالی بطور کامل بر جامعه آن دوره حاکم بوده بدون تردید بانیان و صاحبان باغ ارم که باغی ارزشمند بوده، در آن زمان حکام وقت بوده‌اند. احتمال می‌رود اتابک قراچه که از طرف احمد سنجرسلجوقی به حکومت فارس منصوب بوده دستور احداث این باغ را داده باشد.
  • بعد از وی تا جلوس شاه شیخ ابواسحاق اینجو که احتمالاً باغ ارم را در تصدی داشت، اطلاعی از نحوه مالکیت این باغ در دست نیست. شاه شیخ ابواسحاق اینجو در سال ۷۴۲ ه.ق جلوس نموده و در سال ۷۵۷ ه.ق کشته شد. پس از انقراض سلسله آل اینجو به‌وسیله آل مظفر، احتمالاً باغ ارم به مالکیت سلاطین آل مظفر در آمده‌است و در عهد شاه منصور آخرین پادشاه این خاندان که به دست گورکانیان کشته شد، باغ در نهایت آبادانی و شکوه بوده‌است. از عصر صفویه به بعد باغ ارم در نوشته‌های جهانگردان، آباد و باشکوه توصیف شده‌است. در عهد کریم خان زند احتمالاً باغ ارم در مالکیت سران سلسله زندیه بوده و مانند سایر ابنیه و باغهای شیراز مرمت یافته‌است. از اواخر دوره زندیه تقریباً بیش از هفتاد و پنج سال باغ ارم در تصاحب سران ایل قشقایی بوده‌است. خاندان جانی خان قشقایی که از دوره فتحعلی شاه قاجار با سمت ایلخانی و ایل بیگی بر ایل قشقایی فرمانروایی می‌کردند، مدت مدیدی این باغ را در اختیار داشته و از آنجا به عنوان مقر فرمانفرمایی خود در شهر شیراز استفاده می‌کرده‌اند. نخستین ایلخان این خاندان یعنی جانی خان و پسرش محمد قلی خان عمارتی با شکوه در این باغ بنا نهادند. در اوایل دوره قاجاریه بعضی از سران ایل قشقایی که مالکین سابق باغ ارم بوده‌اند در گوشه‌ای از این باغ به خاک سپرده شده‌اند که در حال حاضر نشانی از این قبور در دست نیست. ساختمان عمارت این باغ در دوره ناصرالدین شاه قاجار هنوز مرغوب و قابل توجه بوده‌است. در دوره سلطنت ناصرالدین شاه ، حاج نصیرالملک شیرازی باغ را از خاندان ایلخانی خریداری نموده و ساختمان فعلی موجود در باغ را به جای عمارت ایلخانی بنا نمود ولی احتمالاً اساس ساختمان قبلی را حفظ کرده‌است. پس از درگذشت حاج نصیرالملک در سال ۱۳۱۱ ه.ق تزئینات بنا و بعضی قسمت‌های ناتمام به‌وسیله ابوالقاسم خان نصیرالملک، مالک این باغ اتمام یافته‌است.
  • در آن زمان توصیفی توسط فرصت‌الدوله شیرازی راجع به این باغ داده شده که به شرح زیر می‌باشد: «… بستانی است بی مثال و گلشنی است بهشت تمثال …، سروهایش سر به افلاک کشیده، عماراتی دارد شاهانه مشتمل بر تالاری که به واسطه دو ستون قوی پیکر بر پاست و ارسی‌ها، گوشواره‌ها و اتاقها و رواقهای دیگر را از فوقانی و تحتانی داراست. آبشارهای متعدده از هر جانب آن روان است و سبزه‌های اطراف جویش چون خط برگرد عارض نوش لبان. بنای اول آن را محمد قلی خان ایلخانی نهاده سپس مرحوم حاجی نصیرالملک خریده و حکم به بنیاد عمارات مذکور داده. حاجی محمد حسن معمار… آن بنا را برآورده باغی دیگر برآن افزوده‌اند. آن نیز هوایش معطر است…، خلوتی دیگر دارد که نارنجستانش نام نهاده‌اند. باربند و کوشکی هم برای آن قرار داده‌اند.»
  • دونالد ویلبر درباره باغ ارم شیراز چنین نگاشته‌است: «… برای مدت لااقل ۷۵ سال این عمارت در تصاحب خان‌ها و یا سران قبیله قشقایی بود. همین ساختمان هسته مرکزی باغ به شمار می‌رود. در این موقع دیواری در وسط باغ احداث کردند و بدین ترتیب باغ به دو قسمت تقسیم گردید. باغ ارم محبوبیت فراوان خود را مدیون درختان مرکبات و خیابان طویلی است که در دو طرف آن سروهای باشکوه غرس گردیده و ساختمان جالب توجهی که شاهد مهمان‌نوازی بی دریغ ایل قشقایی بوده‌است. هرچند سال یکبار مقداری از درختان مرکبات بر اثر سرمای سخت از بین می‌روند درحالی که سروها در عرض پنجاه سال اخیر همچنان جذابیت خود را حفظ کرده‌اند … .» در تهیه طرح باغ، محور طولانی آن مشخص گردیده‌است.
  • امروز کوشک اصلی، هسته مرکزی این باغ و جالب‌توجه‌ترین جنبه آن را تشکیل می‌دهد. اطاقهای طبقه زیرین تقریباً زیرزمین است و تالار مرکزی آن را برای استراحت در روزهای گرم تابستان در نظر گرفته‌اند. نهر آب مستقیماً از این تالار می‌گذرد و در سر راه خود قبل از اینکه به حوض بزرگی فرو ریزد استخر را پر می‌کند. دیوارها و کف این تالار از کاشی‌های رنگین پوشیده شده‌است. پلکانی این طبقه را به طبقه بالاتر و به راهروهایی که به تالار بزرگ منتهی می‌گردد متصل می‌سازد.
  • منظره جنوبی آن همان ادامه محور اصلی است و از طرف شمال چشم انداز آن را تپه‌هایی تشکیل می‌دهد که در حاشیه رودخانه قرار گرفته‌است. در این محل نیز مانند بسیاری دیگر از ساختمانهای شیراز کاشیهای براق و سنگهای تراش میراث قدیم را از نو رواج می‌دهد. این قسمت سه گوش (سنتوری) منظره‌ای را متعلق به دوره ساسانیان که با کاشیهای رنگی زینت شده نشان می‌دهد درحالی که در طبقه‌ای که هم‌سطح زمین ساخته شده تخته سنگهای آهکی نسخه‌های تحریف شده‌ای است از نقوش برجسته دوره هخامنشیان که در تخت جمشید دیده می‌شود. در سراسر این ناحیه وسیع بوته گل سرخ کمتر دیده می‌شود و به جای آن در گلخانه که داخل آن را با چوب به طرز پلکانی ترتیب داده‌اند انواع گلها را در گلدان نگاهداری می‌کنند تا آنها را در نقاط اصلی در داخل کوشک و خارج آن قرار دهند.
  • باغ ارم پس از فوت ابوالقاسم خان نصیرالملک به فرزندش رسید و پس از چندی به یکی از سران ایل قشقایی فروخته شد. سپس به تصرف دولت درآمده و به دانشگاه شیراز واگذار شده‌است. دانشگاه شیراز مدتها به عنوان کاخ پذیرایی از آنجا استفاده می‌نمود. در سالهای ۱۳۵۰ _ ۱۳۴۵ ه.ش این باغ با اعتبار واگذاری از طرف سازمان برنامه و بودجه و زیر نظر مسئولین وقت دانشگاه، تعمیر اساسی شده و زمین وسیعی نیز در حاشیه بلوار ارم و بلوار آسیاب سه‌تایی به آن افزوده شده‌است. امروزه باغ ارم همچنان در اختیار دانشگاه شیراز می‌باشد و در حقیقت به تمام مردم تعلق دارد.

اصول طراحی باغهای ایرانی-جزوه ارشد معماری منظر

اصول طراحی باغهای ایرانی-جزوه ارشد معماری منظر

اصول طراحی باغهای ایرانی :

  • طراحی باغ ایرانی را می توان در اصول زیر خلاصه نمود:
  • الف ) سلسله مراتب
  • بر اساس این اصل فضاها و عناصر مختلف بر اساس اهمیت، ارزش کارکردی و بسیاری از عوامل دیگر در کنار هم قرار می گیرند. در طراحی اغلب باغ های ایرانی این اصل به خوبی دیده می شود. سلسه مراتب در باغ ها از سردرورودی یا گاهی میدان و آبنمایی در بیرون باغ (جلوخان) شروع و با گذشتن از هشتی و محور اصلی به کوشک باغ می رسد. این اصل را در ارتفاع، رنگ و اندازه عناصر باغ هم میتوان جستجو کرد.
  • ب)تقارن
  • تقارن یکی از اصول طراحی به شمار می رود که در دوران باستان در بسیاری از بناهای عمومی و مذهبی به کار رفته است. اصل تقارن را می توان کامل ترین شکل تعادل به شمار آورد که علاوه بر جنبه های زیبا شناسی از لحاظ ایستایی نیز همواره مورد توجه بوده است. در باغ های ایرانی به وفور از این اصل استفاده شده است. کوشک های ساخته شده متقارن بوده و بر روی محور یا مرکز تقارن واقع اند. اوج قرینه سازی را می توان در محورهای اصلی دید. در محور اصلی حتی درختان، درختچه ها و گل ها نیز قرینه کاشته شده اند. باغ های مستطیلی بسته به مکان قرار گیری کوشک، یک یا دو محور تقارن و پلان های مربع اغلب چهار محور تقارن دارند.
  • ج ) مرکزیت
  • یکی از امور مهم در ترکیب و سازمان دهی عناصر در بسیاری از فضاهای معماری مرکزیت است و غالبا برای تاکید به مهم ترین قسمت مجموعه مورد استفاده قرارمی گیرد. اصل مرکزیت بیشتر در کوشک ها دیده می‌شود. خصوصا کوشک هایی با طرح هشت بهشت. این اصل در پلان مربع با وجود کوشک در محل تقاطع محور ها، در اوج خود می باشد.
  • د) ریتم
  • به معنی تکرار موزون ساده یا پیچیده یک عنصر یا پدیده در یک اثر هنری است. منظور از تکرار موزون پیچیده، تکرار چند عنصر یا مجموعه به نحوی است که درک روابط و قانونمندی های حاکم بر آنها به مشاهده دقیق و عمیق نیاز دارد.
  • این اصل در مواردی جوابگوی نیاز عملکردی می باشد همچون حجره های یک مدرسه یا کاروانسرا ، وگاهی بر آورده کننده نیاز زیبایی شناختی است از لحاظ بصری منظری ظریف و خوشایند پدید آورد. (سلطان زاده ۱۳۷۸)
  • در باغ ایرانی این اصل را می توان در دیواره های حاشیه باغ، دیواره های صفحه بندی حاصل از زمینهای شیب دار و حتی در کفسازی ها مشاهده می شود.
  • ه) استقلال و تشخیص فضاها
  • در معماری ایرانی همه فضاها دارای استقلال و متشخص اند و هیچ فضایی منفی یا مانده از فضای دیگر نیست.
  • این ویژگی که به نظر می رسد گاهی با واقعیت های کارکردی در تعارض باشد از اصول مراعات شده در نمونه‌های ارزشمند معماری ایران است. درباغ ایرانی نیز همه فضاها اعم از ساخته و ساخته نشده ، از خود هویتی به نمایش می گذارند.بطوریکه حتی فاصله میان دو فضای مستقل، خود عرصه ای کامل به شمار می‌آیدکه واجد تعریف ، هویت و عملکرد مستقل می باشد.
  • و)تنوع در وحدت، وحدت در تنوع
  • باغ ایرانی در عین وحدت در خطوط کلی، هندسه و مصالح اجرایی، دارای تنوع فضایی بی نظیری است.تنوع فضایی باغ با تعریف فضاهای مستقل از هم از طریق محدودسازی، تنظیم فاصله دید، بهره گیری از اشکال کامل هندسی، طرح کاشت، ترکیب بندی های متفاوت از گونه های گیاهی، کارکردهای فضایی آب، بهره گیری از مصالح و امثال آن نمود پیدا میکند. محورهای اصلی، محورهای فرعی، کرت‌ها، انواع حوض ها و فضاهای ساخته شده با نوع بسیار زیادی که ارائه می دهند نشان از یک نظم و وحدت سازی در کلیت باغ می دهند.
  • ز)طبیعت گرایی و بهره گیری از منظر
  • فرهنگ ایرانی انسان را جدا از طبیعت نمی بیند بلکه او را همراه باسایر عناصر طبیعت و جزء لا ینفک آن و دل سپردن به طبیعت و استفاده از مناظر طبیعی را علاوه بر اینکه پی بردن به آیات و نشانه های خدا می بیند، موجب حظ بصر و نشاط روان آدمی می داند. از این رو معماری و هنر ایران به شدت طبیعت گراست. این اصل در باغ ایرانی سبب بوجود آمدن فضاهای نیمه باز مانند ایوان و کوشک شده است که حد فاصل و پیوند دهنده فضای طبیعت (حیاط یا منظره باغ) و بخش ساخته شده می باشد. وجود فضای دنج و خلوت و پناه بردن به گوشه طبیعت در باغ ایرانی یک قاعده است، در نتیجه باغ ایرانی فضایی عارفانه و شاعرانه برای تامل به شمار می رود. وجود چشم اندازهای عمیق و باز در محورها و مسیرهای اصلی باغ، عدم وجود موانع بصری و هدف دار بودن این مسیرها (رسیدن به فضای ساخته شده یا یک نشانه بصری) بر طبیعت گرایی بیشتر صحه میگذارد.
  • در نهایت ویژگی های مشترک باغ های ایرانی را می توان این گونه بر شمرد
  • – تقسیم باغ غالبا به چهار بخش
  • – استفاده از خطوط راست در طراحی
  • – وجود یککوشک یا بنا در مرکز یا بلندترین قسمت باغ
  • – استفاده از یک جوی اصلی
  • – استفاده از استخرهای وسیع به عنوان آینه و زیبایی چشم انداز مقابل کوشک
  • – رابط نزدیک با طبیعت
  • – کاشت درخت میوه در قسمت بزرگی از باغ
  • – فقدان فضای سبز بیهوده و …
  • طرح باغ ایرانی بر اساس توجه و کاربرد خاص مربع در ترکیب کلی و اجزاء آن استوار است و این خصیصه شخصیت متمایز باغ ایرانی را تشکیل می دهد واز دیرباز مورد توجه دیگران بوده است.
  • این که از چه زمان مربع یا مربع مستطیل در طرح باغ مورد استفاده قرار گرفته محتاج تحقیقات فراوان است اما دلایل بسیاری برای کاربرد مربع در خلق محیط زیست انسان و از جمله باغ ایرانی می توان ذکر کرد.
  • جاری شدن آب از جای جای باغ (در باغ ایرانی آب را به درون زمین برده و از مکان های خاص به بیرون جاری می کرده اند) و حرکت آن در چهار جهت و چهار جوی، تمثیلی از چهار نهر بهشتی است که در باغ ایرانی به کار گرفته شده است.

انسان و فضای هستی -مباحث کارشناسی ارشد-مبانی نظری معماری

انسان و فضای هستی -مباحث کارشناسی ارشد-مبانی نظری معماری

انسان و فضای هستی

برای تعریف انسان فضای هستی ، شولتز از دنیای روان شناسی محیط بهره زیادی می گیرد . انسان در فضای هستی که کمی جلوتر به تعریف آن خواهیم پرداخت به دنیا می آید ، بزرگ می شود و می میرد. این انسان دارای چه ویژگی هایی است و چگونه دنیا را می بیند ؟ نگاه شولتز به انسان را می توان در بخش های مختلف کتاب او یافت . پیش از آن که به روند تکاملی ادراک انسان در آغاز زندگی و یا دوران کودکی بپردازیم در ابندا تنها به چند عبارت از شولتز اشاره می نماییم .

« با تقسیم بندی جهان به حوزه هایی که به وسیله جهات طبیعی مشخص می شد ، انسان قدیمی پناهنگاهی برای خود به دست آورد . طولی نکشید که خود را سرگردان و بدون کمک احساس نمود ، به طوری که در روی نقشه جغرافیایی خودش نسبت به فضاها و محل های خالی توانست در داخل طرح جامع کاملاً به هم پیوسته ای جایگزین شود …».

انسان مورد نظر شولتز مانند انسان مورد نظر موراتوری ها ، انسانی سرگردان در روی کره زمین تلقی می شود . به ریشه های شکل گیری او اشاره ای نمی شود. منبع درک انسان ، هستی او بود و با توجه به ساختار درونی او از درک از این هستی است که اقدام انسان ترسیم نمود . مرحله نخست “درک” او از فضای هستی است و مرحله دوم ” ساختن ” او بر اساس درک از فضای هستی است . در نمودار زیر مراحل نشان داده شده است :

انسان و درک محیط

در نظریه فضای هستی شولتز اساسی ترین بخش رابطه انسان و ادراک محیط ، نحوه نگرش انسان به محیط اطرافش است . بر این اساس است که معیارهای دیدن فضای هستی و معماری مطرح گردیده و بخش های دیگر کار سازماندهی می شود . این بحث بر اساس روانشناسی پیاژه استوار گردیده است .

« پیاژه ثابت می کند که فکر پیدایش یک دنیای نظام یافته ، به تدریج و در زمان کودکی بوجود می آید ( شاید بر اساس چند ادراک مستقیم که دارای الویت هستند) ، و الزاماً این که این دنیای نظام یافته ، یک رشته از تصورات فضایی را که در حال گسترش هستند ، در بر می گیرد و حال باید دید که چگونه این گسترش انجام می گیرد ؟ پیاژه معمولاً با به کار بردن بقاء این روند را مشخص می سازد . اساسی ترین تجربه این است که اشیاء ماندنی و دائمی هستند ، اگر چه ممکن است آن ها از میان رفته و یا تغییر ماهیت بدهند »

چنان که آمد ریشه های ادراک محیط از هنگام کودکی انسان دیده می شود و بر اساس یافته های تجربی روان شناسان محیط به دوره های دیگر رشد انسان بسط داده می شود . کودک از هنگام ارتباط با محیط اطرافش انواع پدیده ها و یا اشیاء را می بیند . برای این که ارتباط دو مرحله متفاوت قائل شده اند . نخست این که در یک دوره کودک نسبت به پدیده های ثابت و متغیر جست و جوی خاصی را انجام نمی دهد . در مرحله دیگر او فرا می گیرد که چگونه بین اشیاء ثابت و متغیر تفاوت قائل شود . در این جا نکته بسیار اساسی در تمایز بین اشیاء نهفته است . از این هنگام است که اشیاء ثابت مرجعی می سازند برای دیگر اشیاء متغیر . در این جا « مفهوم فضا و تصور فضا به عنوان نظامی از مکان ها برای یافتن یک محل اتکای وجودی شرط لازم است »

نوع رابطه بین کودک و اشیاء از مباحث مهم دیگر ادراک محیط است . « رابطه اولیه ای که به این فضاها نظم و ترکیب می بخشد دارای خصوصیت موضعی (توپولوژیکی ) بوده و حتی پیش از جای گرفتن “شکل ” و اندازه ” برقرار شده اند .

شناخت موضعی به فواصل و ابعاد و زوایا و مساحت های پایدار مربوط نبوده بلکه بر روابطی چون نزدیکی ، دوری ، درون یکیدگر بودن ، و بسته بودن را در بر می گیرد . شولتز این روابط را تقارن ، تفارق ، توالی و ترادف ، ترتیب (درونی و بیرونی ) و تداوم می نامد. طرح های موضعی در آغاز به خود اشیاء بستگی دارند ، ابتدایی ترین نظام ها بر مبنای رابطه ی تقارنی حاصمی شود ، و مجموعه ای به این صورت بوجود می آید ، به صورت کلیاتی انسجام نیافته است که با تداوم و تقارب مشخص می شود .

پیاژه در این باره می این گونه می گوید :

« نخستین فضای کودک پیش از آن که تصویری و مطابق با قواعد متری اقلدیستی باشد ، توپولوژیکی است. برای مثال ، در یک از مرحله رشد ، کودک مربع ، مستطیل ، دایره و بیضی و جز آن را به صورت منحنی بسته ، بدون خط و زاویه (تقریبا پس از سن چهار سالگی ، کودک تا حدودی موفق به رسم مربع می شود ) و شکل صلیب و هلال و جز آن را به صورت منحنی باز می کشد . ما در بررسی کودکان سه ساله ، که در زمینه نقاشی ، در فاصله میان خط خطی کردن و واقع گرایی ناقص قرار داشتند و قادر نبودند از روی یک مربع کپی کنند ، مشاهده کردیم که می توانند به خوبی از روی یک شکل بسته ، که شامل یک دایره کوچک در داخل یا پیرامون آن است ، بکشید …»

در نمودار نخست رابطه کودک با محیط بر اساس طبیعت موضعی یا توپولوژیک اشیاء نشان داده شده است و نمودار دوم روابطی که در شناخت موضعی مطرح است دیده می شود . می توان با یک مثال این نوع رابطه را روشن تر بیان نمود . کودک یک درخت کوچک در یک حیاط خانه که در آن هیچ شئی دیگری وجود ندارد را بر اساس خواص هندسی شکل مانند اندازه ، ارتفاع ، نسبت ها و یا تناسبات آن شی با دیگر اشیاء نمی بیند بلکه این شئ نسبت به محیط اطراف آن یک ” مرکز ” برای او تصور می شود . شکل نگرفتن نگاه او بر اساس خواص هندسی اقلیدسی و توجه داشتن به روابط موضعی نکته مهم و کلیدی بحث شولتز می باشد.